De vrolijke brigade.
Russische prentenboeken voor jong en oud 1925-1941

17 maart t/m 2 juni 2013

Museum Meermanno toont in het Nederland – Ruslandjaar 2013 een collectie Russische kinderboeken uit de jaren twintig en dertig. Daarvan was in 1929 een groot deel te zien in een spraakmakende tentoonstelling over Russische grafiek en boekkunst in het Stedelijk Museum te Amsterdam.

In Museum Meermanno worden nu ruim tweehonderd zeer verschillende boeken tentoongesteld. Allemaal laten ze het plezier zien dat de kunstenaars hadden in het experimenteren met beeld en tekst. De illustraties kenmerken zich door sprekende kleuren, een simpele lijnvoering en een speels gebruik van typografische elementen. De Russische Staatsuitgeverij bestond in 1928 precies tien jaar en om dat te vieren werd een grote promotiecampagne georganiseerd. Een reizende tentoonstelling, in Nederland georganiseerd door het Genootschap Nederland-Nieuw Rusland, had veel bekijks en was van invloed op Nederlandse illustratoren en die in de rest van Europa.

Omdat het analfabetisme, ook na de Russische revolutie van 1917, nog wijd verspreid was, werd het geïllustreerde kinderboek een belangrijk middel van de politiek. Voor het maken van moderne kinderboeken werden de beste schrijvers en kunstenaars gevraagd. Deze artistiek vernieuwende boekjes, waarin de auteur en de illustrator dezelfde status hadden, werden goedkoop en in enorme oplages uitgegeven en in het hele land verspreid. Zij speelden een belangrijke rol in het overbrengen van de idealen van de Sovjetrepubliek.

Hoewel kinderboeken een toevluchtsoord voor modernistische schrijvers en illustratoren vormden, duurde dit slechts een korte periode en na 1935 is het innovatieve en spannende Sovjet prentenboek een zeldzaamheid geworden. Boeken die gehoorzamen aan het socialistisch realisme voeren dan de boventoon.

De basis voor deze expositie is de omvangrijke collectie historische kinderboeken van Albert Lemmens en Serge Stommels (de LS collectie in het Van Abbemuseum Eindhoven). Zij promoveerden aan de Radboud Universiteit Nijmegen in 2009 op het proefschrift Russian Artists and the Children’s Book 1890-1992. Zij zijn tevens gastconservatoren van de tentoonstelling.

Aansluitend op de tentoonstelling van historische prentenboeken is er een retrospectief te zien van kunstenaarsboeken van Grigori Katsnelson (Leningrad 1974). Zie: Hedendaagse Russische kunstenaarsboeken van Grigori Katsnelson .

Luister hier naar het interview met de gastconservatoren Albert Lemmens en Serge Stommels bij het radioprogramma ’De Avonden’http://bit.ly/XnIqFJ.