Van Dürer tot Escher
Ex-libriskunst uit de collectie Jansen-Ebing

Zomertentoonstelling van 22 juli t/m 17 augustus 2014

Museum Meermanno bezit met ruim 350.000 bladen de grootste collectie ex-libris ter wereld. Maar liefst 80.000 bladen daarvan zijn verzameld door het echtpaar Jansen-Ebing en in 2001 overgedragen aan het museum. Dankzij de bekwame vrijwilligers Henk van Buul en Kees Coolen zijn deze 80.000 bladen nu geregistreerd in de database van het museum. Deze prestatie en tevens het recente overlijden van mevrouw Hillegonda Jansen-Ebing (1920- 2013) vormen de aanleiding voor de tentoonstelling ‘Van Dürer tot Escher. Ex-libriskunst uit de collectie Jansen-Ebing’.

Aan de hand van enkele thema’s worden de zwaartepunten binnen de verzameling uitgelicht, waaronder de geliefde thema’s Don Quichot, Tijl Uilenspiegel, maçonniek, en natuurlijk ook de erotische kunstwerkjes.

Tevens verzamelde het echtpaar op typografische ex-libris en ex-libris die door kunstenaars voor kunstenaars zijn gemaakt, en een lust voor het oog vormen in de tentoonstelling. Bijzonder zijn ook de ex-libris die gemaakt zijn door kunstenaars die voornamelijk ander werk maken, onder wie Escher, Klimt en Beardsley. Ook zijn er ex-libris die gemaakt zijn voor bekende schrijvers en artiesten, leden van het Koninklijk Huis en bekende politici onder wie Mussolini en Hitler.

Naast de thema’s is er aandacht voor moderne ex-libris van kunstenaars uit de Verenigde Staten, Japan en verschillende Europese landen. Duitsland is goed vertegenwoordigd, met speciale aandacht voor een van de meest productiefste ex-libriskunstenaars van de 20ste eeuw Fingesten, en België met werk van onder andere Goudaen.

Natuurlijk is ook het werk van eigen bodem aanwezig, van onder anderen Lou Strik en de nog altijd actieve ex-libriskunstenaar Wim Zwiers. Een omvangrijk deel van de moderne collectie vormen de ex-libris van Tsjechische kunstenaars. Het werk van Lukavsky, Sovák en de vernieuwer Josef Liesler geven in de tentoonstelling een representatief beeld van de Tsjechische ex-libriskunst.

Een ander omvangrijk deel vormen ook de vroeg Duitse en oud Engelse ex-libris (tot 1880), veelal voorzien van een wapen als eigendomskenmerk. Bijzonder is het heraldische ex-libris van kunstenaar Dürer uit ca. 1520. Van deze invloedrijke grootmeester zijn slechts twintig ex-libris bekend, waarvan één verzameld is door het echtpaar Jansen.

Ook zijn in de tentoonstelling oude gedateerde, unieke ex-libris en verschillende Engelse stijlen te zien. Deze vroege ex-libris vormen een belangrijke aanvulling op de collectie van Museum Meermanno.

De collectie Jansen-Ebing is over lange tijd en met veel zorg verzameld. Johan H.A. Jansen (1913-1992) was zeer actief in de ex-libriswereld en na zijn overlijden heeft zijn vrouw Gon Jansen-Ebing het verzamelen voortgezet. Het verzamelaarsechtpaar had een uitgebreid netwerk en heeft in totaal 238 opdrachten verstrekt. Een selectie van werken in opdracht, correspondentie met kunstenaars, ontwerpschetsen, houtblokken en etsplaten worden tevens getoond in de tentoonstelling.