Contact Us

Use the form on the right to contact us.

You can edit the text in this area, and change where the contact form on the right submits to, by entering edit mode using the modes on the bottom right. 

30 Prinsessegracht
Den Haag, ZH, 2514 AP
Netherlands

Museum Meermanno | Huis van het boek (vroeger Meermanno-Westreenianum) is het oudste boekenmuseum ter wereld. Het is gevestigd in het voormalige woonhuis van de stichter van het museum Willem Hendrik Jacob baron van Westreenen van Tiellandt (1783-1848) aan de Prinsessegracht in Den Haag en richt zich op het geschreven en gedrukte boek in al zijn vormen, in heden en verleden. De ontwikkeling van de vormgeving van zowel oude als moderne boeken staat daarbij centraal.

Boek van de maand


BOEK VAN DE MAAND


IMG_2927 (2) (5).jpg

De Haagse boekverkoper

De Haagse boekverkoper Pieter de Hondt (1696-1764) stond, volgens de historicus E.F. Kossmann, ‘wel bovenaan onder de Hagenaars wat de pracht der drukken aangaat, die hij alléén of in gezelschap uitgaf’. Dat geldt zeker voor zijn uitgaven van Miguel de Cervantes’ Don Quichot. In 1746 verschenen zowel een Franse als twee Nederlandse prachtuitgaven van een selectie van verhalen uit Cervantes’ roman, met fraaie gravures van Bernard Picart en anderen. Een dergelijk prestigieus boek kon natuurlijk niet ontbreken in de bibliotheek van Baron van Westreenen, de stichter van Museum Meermanno. Hij bezat een exemplaar van de Franse editie.

Het is opvallend dat die twee uitgaven zowel overeenkomsten als verschillen vertonen. In beide uitgaven worden dezelfde platen gebruikt – dat scheelde in de kosten. De gebruikte ornamenten en andere typografische elementen laten zien dat beide uit dezelfde drukkerij komen, vermoedelijk die van De Hondt zelf, al afficheerde hij zich voor zover bekend alleen in de jaren 1739 en 1753 als drukker. Of hij ook de platen (naar schilderijen van de Franse kunstenaar Charles-Antoine Coypel) drukte is niet bekend; plaatdrukken was een ander vak dan boeken drukken en lang niet iedere drukker had een etspers staan.

De Nederlandse uitgave verscheen zowel in folio als in kwarto, al werden van de (nog prestigieuzere) folio-editie maar heel weinig exemplaren gedrukt (al geeft de Short-Title Catalogue, Netherlands, de nationale bibliografie tot en met 1800, er toch nog vijf openbare collecties). Waarschijnlijk werden beide edities niet zo best verkocht: collega José de Kruif zocht al eens (klik hier voor meer informatie) uit dat de overgebleven exemplaren van beide edities in 1755 in handen waren van de Amsterdamse boekverkoper Steven van Esveldt, en nog eens tien jaar later meldde de (ook Amsterdamse) uitgever Jacobus Hayman dat hij exemplaren op de kop had kunnen tikken.

Dat De Hondt in de jaren 1740 van die mooie edities drukte was niet vanzelfsprekend. Hij was verzeild geraakt in wat de ‘Haagse veilingencrisis’ is gaan heten (zie ook deze aflevering van Boek van de maand) en moest zich in de zelfde tijd dat Don Quichot verscheen de schuldeisers van het lijf zien te houden. Pas halverwege de jaren 1750 was hij er weer helemaal bovenop.

Van de Franse editie, waarvan Baron Van Westreenen dus een exemplaar had, is geen exemplaar in folio bekend. Het boek is sowieso minder luxe uitgevoerd dan de Nederlandse uitgaven: er staan geen ‘verklaringen van de kunstprinten’ bij de platen en de bladzijden hebben geen sierranden. Misschien kon meneer Baron geen nog luxer exemplaar vinden?

Tekst: Erik Geleijns – Museum Meermanno


IMG_2926 (2) (1).jpg

In deze online rubriek wordt elke maand een boek uitgelicht uit de collectie van Museum Meermanno. Er wordt wisselend aandacht besteed aan de historische en moderne (v.a. 1850) collectie van het museum. Het boek van de maand verschijnt op de derde dinsdag van de maand op de website van Museum Meermanno. Het project is een samenwerking met Historiek, die de rubriek ’Museum Meermanno Boek van de maand elke maand’ publiceert op de website Historiek.net.