Contact Us

Use the form on the right to contact us.

You can edit the text in this area, and change where the contact form on the right submits to, by entering edit mode using the modes on the bottom right. 

30 Prinsessegracht
Den Haag, ZH, 2514 AP
Netherlands

Museum Meermanno | Huis van het boek (vroeger Meermanno-Westreenianum) is het oudste boekenmuseum ter wereld. Het is gevestigd in het voormalige woonhuis van de stichter van het museum Willem Hendrik Jacob baron van Westreenen van Tiellandt (1783-1848) aan de Prinsessegracht in Den Haag en richt zich op het geschreven en gedrukte boek in al zijn vormen, in heden en verleden. De ontwikkeling van de vormgeving van zowel oude als moderne boeken staat daarbij centraal.

Boutens’ ‘Naenia’

BOUTENS’ ‘NAENIA’

Vanaf het eind van de 19de eeuw hielden kunstenaars zich met de vormgeving van boeken bezig en aan het begin van de 20ste eeuw ontstonden in Nederland de private presses. Een schakel tussen deze twee was de dichter P.C. Boutens (1870-1943), die op eigen rekening bibliofiele uitgaven liet maken, die hij vervolgens voor veel geld aan liefhebbers verkocht.

Een van de zeldzaamste bibliofiele uitgaven van Boutens is Naenia, dat in 1903 werd gedrukt door Joh. Enschedé en Zonen. Het colofon vermeldt dat er van dit boekje slechts twaalf exemplaren zijn gedrukt, maar recent archiefonderzoek suggereert dat het er misschien veertien zijn geweest.

Naenia – dit betekent ‘lijkzang’ of ‘treurdicht’ – bevat een in memoriam en een lijkdicht voor jonkheer Willem van Tets, een leerling van Boutens die in 1900 op vijftienjarige leeftijd aan een hersenvliesontsteking was overleden.

Naenia is gedrukt op Hollandsch papier van Van Gelder. Het is gebonden in een perkamenten band, er is gebruikgemaakt van een oude letter (de Augustijn nr. 28) en het boekje bevat twee initialen ontworpen en met de hand getekend door de kunstenaar Jan Toorop.

Uit de bewaard gebleven correspondentie tussen auteur en uitgever blijkt hoe intensief Boutens zich met deze uitgave bemoeide. De laatste regel van de derde strofe van het ‘In memoriam’ luidt: ‘Ons adem keert uit U in angstgefluister’. Eerst werd deze zin, aldus Boutens, door een ‘ondragelijke drukfout’ getroffen: ‘u’ was weggelaten. Vervolgens ging er nog iets mis. Boutens in een brief aan Enschedé: ‘De ingevoegde U moet een kleine u zijn en geen hoofdletter. Als U de letters nog gezet hebt staan, zag ik dit nog graag veranderd.’ Maar het zetsel was al uit elkaar genomen, en vanwege de vele proeven was het bestelde papier op.

Een van de zeldzaamste bibliofiele boeken uit de Nederlandse literatuur bevat dus nog steeds een foutje.

P.C. Boutens, Naenia, 1903 [Obj. 920, [1-2]]

P.C. Boutens, Naenia, 1903 [Obj. 920, [1-2]]

P.C. Boutens, Naenia, 1903 [Obj. 920, [1 detail]]

P.C. Boutens, Naenia, 1903 [Obj. 920, [1 detail]]