Contact Us

Use the form on the right to contact us.

You can edit the text in this area, and change where the contact form on the right submits to, by entering edit mode using the modes on the bottom right. 

30 Prinsessegracht
Den Haag, ZH, 2514 AP
Netherlands

Museum Meermanno | Huis van het boek (vroeger Meermanno-Westreenianum) is het oudste boekenmuseum ter wereld. Het is gevestigd in het voormalige woonhuis van de stichter van het museum Willem Hendrik Jacob baron van Westreenen van Tiellandt (1783-1848) aan de Prinsessegracht in Den Haag en richt zich op het geschreven en gedrukte boek in al zijn vormen, in heden en verleden. De ontwikkeling van de vormgeving van zowel oude als moderne boeken staat daarbij centraal.

Buidelboek

BUIDELBOEK

In 1836 veilde Sotheby’s in Londen een boekencollectie van de medicus Georg Kloss uit Frankfurt am Main. Kloss genoot bekendheid als verzamelaar van bronnen voor de geschiedenis van de vrijmetselarij en voorbeelden van de oudste boekdrukkunst. Hij had zijn vroege drukken aan verschillende Duitse bibliotheken aangeboden, maar die wilden ze niet hebben. 

Kavel nummer 4028 in de Sotheby-catalogus betrof een gebedenboek dat omstreeks 1484 te Neurenberg bij een naamloze drukker was gedrukt. Het werd door een Londense antiquaar gekocht die het in juli 1836 – voor slechts zes shilling – aan Van Westreenen verkocht.

De Kloss-catalogus vermeldde dat het boek in de oorspronkelijke band zat, een band ‘zoals die indertijd op scholen werd gebruikt’. Had die bijzondere band inderdaad iets met scholen te maken? Nee, het ging om een zogeheten buidelboek. Een buidelboek (een term die overigens pas aan het eind van de 19de eeuw opgang maakte) is een type boekband waarbij de leren bekleding van het boek naar boven doorloopt en tuitvormig eindigt in een grote knoop of een metalen haak. Buidelboeken waren in de 14de en 15de eeuw in zwang en zijn dan ook zeer vaak in de beeldende kunst van die tijd te zien. Het buidelboek werd hangend gedragen aan een riem of koord dat men om zijn middel had. Het boek hing ondersteboven, maar kon in een handomdraai worden geraadpleegd. Deze bindwijze was niet alleen bij religieuze, maar ook bij juridische en andere soorten boeken in gebruik.

Toen men boeken steeds meer op planken ging plaatsen, werden de meeste buidelboeken òf herbonden òf van hun staart ontdaan. Over de hele wereld zijn er slechts zo’n twintig bewaard gebleven. Het Meermanno-exemplaar is het enige in Nederland.

Buidelboek, omstreeks 1484, Neurenberg [1 F 50]

Buidelboek, omstreeks 1484, Neurenberg [1 F 50]

Buidelboek, omstreeks 1484, Neurenberg [1 F 50]

Buidelboek, omstreeks 1484, Neurenberg [1 F 50]