Contact Us

Use the form on the right to contact us.

You can edit the text in this area, and change where the contact form on the right submits to, by entering edit mode using the modes on the bottom right. 

30 Prinsessegracht
Den Haag, ZH, 2514 AP
Netherlands

Museum Meermanno | Huis van het boek (vroeger Meermanno-Westreenianum) is het oudste boekenmuseum ter wereld. Het is gevestigd in het voormalige woonhuis van de stichter van het museum Willem Hendrik Jacob baron van Westreenen van Tiellandt (1783-1848) aan de Prinsessegracht in Den Haag en richt zich op het geschreven en gedrukte boek in al zijn vormen, in heden en verleden. De ontwikkeling van de vormgeving van zowel oude als moderne boeken staat daarbij centraal.

Koerbagh

KOERBAGH

In 1668 publiceerde de Amsterdamse arts Adriaan Koerbagh het enige woordenboek dat ooit in Nederland werd verboden. Waarom nam men zo’n aanstoot aan Een Bloemhof van allerley lieflijkheyd? Vanwege de definities die Koerbagh, een volgeling van Spinoza, schreef bij de theologische begrippen.

Eén voorbeeld volstaat: ‘Het woord bibel is aan het Grieks ontleend woord dat simpelweg boek betekent, al was het een boek over Reintje de Vos of over Uilenspiegel.’

Een Bloemhof werd in beslag genomen en verbrand. De Amsterdamse schout eiste dat Koerbaghs tong met een gloeiende priem zou worden doorboord, dat zijn rechterduim zou worden afgehakt en dat hij voor dertig jaar zou worden opgesloten.

Koerbagh vluchtte naar Culemborg, indertijd een vrije heerlijkheid, waar hij aan een nieuw boek begon: Een ligt schijnende in Duystere Plaatsen. Hierin zette hij zijn filosofische en godsdienstige opvattingen nog eens systematisch uiteen. 

Toen de drukker ontdekte met wie hij te doen had, overhandigde hij het manuscript, dat slechts ten dele was gedrukt, aan de Amsterdamse schout. Die vertrok naar Culemborg om de stedehouder te dwingen Koerbagh uit te leveren, maar de vogel bleek gevlogen. Vermomd met een zwarte pruik wist Koerbagh zich in Leiden nog een tijdje schuil te houden onder de naam Pieter Wilte, maar hij werd verraden, van zijn bed geboeide voeten (pede ligato) naar Amsterdam vervoerd. Daar werd hij opgesloten in het zogenoemde rasphuis, waar hij hardhout moest raspen. Koerbagh stierf al snel van uitputting, 37 jaar oud.

Ruim honderdvijftig jaar later, in 1822, kocht Baron Van Westreenen dit exemplaar van het werkje voor één gulden. De tekst is tot bladzijde 176 gedrukt, de rest – tot bladzijde 454 – is in handschrift aangevuld. Twee jaar later kocht Van Westreenen nog zo’n exemplaar. Voor zover bekend zijn dit de enige exemplaren die bewaard zijn gebleven.

Koerbagh, 'Een ligt schijnende in Duystere Plaatsen', 1668. [7 D 1, 176]

Koerbagh, 'Een ligt schijnende in Duystere Plaatsen', 1668. [7 D 1, 176]

Koerbagh, 'Een ligt schijnende in Duystere Plaatsen', 1668. [7 D 1, 177]

Koerbagh, 'Een ligt schijnende in Duystere Plaatsen', 1668. [7 D 1, 177]