Contact Us

Use the form on the right to contact us.

You can edit the text in this area, and change where the contact form on the right submits to, by entering edit mode using the modes on the bottom right. 

30 Prinsessegracht
Den Haag, ZH, 2514 AP
Netherlands

Museum Meermanno | Huis van het boek (vroeger Meermanno-Westreenianum) is het oudste boekenmuseum ter wereld. Het is gevestigd in het voormalige woonhuis van de stichter van het museum Willem Hendrik Jacob baron van Westreenen van Tiellandt (1783-1848) aan de Prinsessegracht in Den Haag en richt zich op het geschreven en gedrukte boek in al zijn vormen, in heden en verleden. De ontwikkeling van de vormgeving van zowel oude als moderne boeken staat daarbij centraal.

Aanwinsten


AANWINSTEN

Aanwinsten 2016

Russische kindergedichten

In 1926 schreef de Russische dichter Ossip Mandelstam (1891-1938) een cyclus van kindergedichten, ‘Tramvai’. De dichter Elke Erb maakte van tien gedichten uit deze cyclus een woordelijke vertaling in het Duits, die hierdoor een vervreemdende, onvoltooide indruk geven. In het kunstenaarsdorp Ahrenshoop ontmoette zij de kunstenaar Sven Märkisch, en samen besloten zij een geïllustreerde uitgave te maken. Märkisch paste voor de illustraties verschillende technieken toe, waaronder houtsnede (zgn. puzzleprint) en boekdruk. Elk gedicht kreeg een eigen boekje, waarbij de illustraties duidelijk geïnspireerd zijn op kinderboekillustraties uit de vroege Sovjetperiode. Aan de tien boekjes is een elfde toegevoegd, ‘Russisch sprechen’, waarin de uitspraak van het Russisch voor kinderen wordt uitgelegd. In dit boekje is ook een cd gestoken, waarop de gedichten ook te horen zijn. De oplage bestaat uit vijftien exemplaren en is ondergebracht in een kleurig bedrukte cassette.

 

Een Japanse pannenkoek

Van de Duitse boekkunstenares Veronika Schäpers heeft Museum Meermanno reeds een aardige collectie opgebouwd. Net als Sven Märkisch volgde zij haar opleiding bij de Hochschule für Kunst und Design Burg Giebichenstein. Bij een recent bezoek aan Meermanno toonde ze haar laatste werk, waarna twee werken werden aangekocht en een derde door de kunstenaar werd geschonken. Schäpers woonde en werkte van 1997 tot 2012 in Japan en veel van haar werk heeft betrekking op dit land. Voor haar boeken maakt zij gebruik van traditionele en moderne materialen, zoals handgeschept papier, perkament, vinyl en rubber. In veel van haar boeken worden verschillende zintuigen geprikkeld. Zo ook in het recent verworven driedelig werk Okonomiyaki met zowel Japanse als Duitse teksten van de Japanse schrijfster Yoko Tawada. Volgens Tawada wordt de Japanse keuken in het Westen allereerst met de verfijnde en gezonde sushi geassocieerd, maar er zijn gemakkelijk populaire Japanse gerechten te vinden die het tegenovergestelde vertegenwoordigen, zoals Okonomiyaki, letterlijk ‘gebakken zoals je wilt’. Deze Japanse pannenkoek wordt met alle mogelijke ingrediënten gemaakt en vervolgens gegarneerd met mayonaise of ‘brown sauce’. Okonomiyaki is even Japans als sushi, maar in het Westen nagenoeg onbekend: een pannenkoek die symbool staat voor het onbegrip tussen culturen.

In het eerste deel worden door Tawada vijftien Duitse tekstfragmenten gekoppeld aan een bepaald ingrediënt, geïllustreerd met patronen die refereren aan de uiteenlopende sauspatronen op de Okonomiyaki. Schäpers maakte een mengsel van lijm en inkt met de structuur van de populaire Japanse Kewpie mayonaise en vroeg vrienden een patroon te ‘schilderen’. Hiervan werden polymeerplaten gemaakt en afgedrukt op een glad traditioneel Ganpi-papier. Over deze blauwzwart gedrukte patronen werd een tweede papier gebonden, bedrukt met een transparant-witte cirkel. Beide papieren op elkaar vormen een Okonomiyaki. Het tweede, Japanse deel bevat ook vijftien tekstfragmenten die aan de ingrediënten worden gekoppeld, maar met andere associaties, om aan te geven dat het denken en voelen in de twee talen en culturen verschilt. Ook hier sauspatronen ter illustratie, maar nu werd de inkt direct op het papier geschilderd. Beide delen bestaan uit dezelfde ingrediënten, maar net als de echte pannenkoek met verschillend resultaat. Het derde deel bestaat uit twee vellen geolied papier met Japanse kalligrafie met de naam van de auteur en de titel van het werk. Deze vellen refereren aan traditionele lantaarns bij restaurants, waarop te lezen is welk type eten er geserveerd wordt. Het gele papier heeft een sterke geur, die doet denken aan de geur van kleding na het verblijf in een Okonomiyaki-restaurant. Ter bescherming zijn de drie delen ondergebracht in een doos van doorzichtig acryl.

 

Lettertekeningen van Jan van Krimpen

In april van dit jaar werden de originele tekeningen en ontwerpen van de Nederlandse typograaf en letterontwerper Jan van Krimpen uit de collectie van Museum Meermanno gedigitaliseerd. Dit gebeurde ten behoeve van het project Typografische collecties uitgevoerd voor Bijzondere collecties van de Universiteit van Amsterdam in het kader van Metamorfoze, het landelijk programma voor het behoud van het papieren erfgoed. Bij de voorbereidingen daarvan konden wij nog niet bevroeden dat die collectie later dat jaar met maar liefst veertien nog onbekende tekeningen van Jan van Krimpen zou worden uitgebreid.

Museum Meermanno bezat reeds een aanzienlijk aantal tekeningen en ontwerpen van Van Krimpen, o.a. ontwerptekeningen voor de Lutetia, Romulus en Spectrum. Deze werden aangekocht van Huib van Krimpen, de zoon van Jan van Krimpen. De recent aangekochte tekeningen hebben dezelfde herkomst. De Nederlandse letterontwerper Gerard Unger heeft de tekeningen gedetailleerd bestudeerd en beschreven. De unieke en tot dusverre ongepubliceerde bladen beslaan de gehele carrière van Jan van Krimpen, van zeer vroege letterontwerpen tot late kalligrafische ontwerpen voor monumentale belettering in steen. Waarschijnlijk het vroegste werk (1912-1915) is een grote tekening met een kopie van een Romeinse militaire stele. Uit dezelfde periode dateert een compleet alfabet van zeer grote kapitalen, waarvan sommige overeenkomsten vertonen met de Lutetia en anderen met de Romanée of Romeinse kapitalen. Andere bladen tonen een deels schetsmatig ontwerp van Griekse onderkastletters en kapitalen, die wellicht geleid hebben tot de Antigone, een Grieks alfabet van Van Krimpen. Zeer interessant zijn ook de bladen met o.a. een compleet onderkast alfabet, cijfers en ligaturen. Het heeft zowel trekken van de Lutetia als de Romanée, maar lijkt een uitgewerkt ontwerp voor een nooit geproduceerde letter. Ook het blad met een afgekeurde Spectrum cursief is een prachtige aanvulling op de bestaande tekeningen. Vier bladen behoren tot het laatste werk van Jan van Krimpen, volgens een notitie van Huib van Krimpen op een van de bladen. Het betreft drie bladen met een compleet alfabet van kapitalen (romein) en een vierde blad met een selectie van Griekse kapitalen. Huib van Krimpen gaf ook op de tekening aan dat het een alfabet betrof bedoeld om in steen te worden gehakt. Op initiatief van Paul van Capelleveen en Jan Bos van de Koninklijke Bibliotheek en met een royale ondersteuning van de Amerikaanse B.H. Breslauer Foundation en het eigen fonds Boekengeluk konden de tekeningen worden aangekocht. 


Rickey Tax

Leeslint dec. 2016 jrg. 26 nr. 52


Gedichte für Kinder, geschrieben von Ossip Mandelstam ; wörtlich übersetzt von Elke Erb ; gestaltet von Sven Märkisch. [Halle (Saale)] : Edition Sand, 2014. KU 0310

Gedichte für Kinder, geschrieben von Ossip Mandelstam ; wörtlich übersetzt von Elke Erb ; gestaltet von Sven Märkisch. [Halle (Saale)] : Edition Sand, 2014. KU 0310

Gedichte für Kinder, geschrieben von Ossip Mandelstam ; wörtlich übersetzt von Elke Erb ; gestaltet von Sven Märkisch. [Halle (Saale)] : Edition Sand, 2014. KU 0310.

Gedichte für Kinder, geschrieben von Ossip Mandelstam ; wörtlich übersetzt von Elke Erb ; gestaltet von Sven Märkisch. [Halle (Saale)] : Edition Sand, 2014. KU 0310.

Yoko Tawada, Okonomiyaki. Tokyo : Veronika Schäpers, 2010. KU 0312.

Yoko Tawada, Okonomiyaki. Tokyo : Veronika Schäpers, 2010. KU 0312.