Contact Us

Use the form on the right to contact us.

You can edit the text in this area, and change where the contact form on the right submits to, by entering edit mode using the modes on the bottom right. 

30 Prinsessegracht
Den Haag, ZH, 2514 AP
Netherlands

Museum Meermanno | Huis van het boek (vroeger Meermanno-Westreenianum) is het oudste boekenmuseum ter wereld. Het is gevestigd in het voormalige woonhuis van de stichter van het museum Willem Hendrik Jacob baron van Westreenen van Tiellandt (1783-1848) aan de Prinsessegracht in Den Haag en richt zich op het geschreven en gedrukte boek in al zijn vormen, in heden en verleden. De ontwikkeling van de vormgeving van zowel oude als moderne boeken staat daarbij centraal.

Regiomontanus, ‘Calendarium’

REGIOMONTANUS, ‘CALENDARIUM’

Regiomontanus, Calendarium [3 D 39, 1r]

Regiomontanus, Calendarium [3 D 39, 1r]

Wie een hedendaags boek openslaat, ziet eerst de zogenoemde Franse titel (de verkorte titel), gevolgd door een volledige titelpagina. Op die titelpagina vinden we – als het goed is – de naam van de auteur, een aanduiding van de inhoud (de titel), de plaats van uitgave, de naam van de uitgever en dikwijls ook het jaar van uitgave.

De eerste titelpagina waarop we al deze elementen terugvinden, staat in een boek dat in 1476 werd gedrukt, ongeveer 25 jaar na het begin van de boekdrukkunst. Het gaat om het Calendarium van Johannes Regiomontanus, de gelatiniseerde naam van Johann Müller uit Königsberg. Dit boek werd in Venetië gedrukt door de Duitsers Erhard Ratdolt, Bernhard Maler en Peter Löslein.

Op het eerste gezicht heeft deze pagina meer weg van een kerstkaart dan van een titelpagina. Binnen een fraaie randversiering zien we een Latijns gedicht dat begint met de regels: ‘Dit werk is van goud er is geen kostbaarder edelsteen dan het Calendarium’. Maar ín het gedicht staat wel degelijk wat we zoeken: de inhoud van het werk in de regels 3 tot 8, de naam van de schrijver in regel 9, en de plaats van uitgave in regel 10. Onder het gedicht vinden we het jaar van uitgave en weer daaronder – in rode inkt – de namen van de drukkers.

Namen andere drukkers dit voorbeeld al snel over? Nee, zo is het niet gegaan. De conventies voor de titelpagina zijn heel geleidelijk in de beginperiode van de boekdrukkunst ontstaan. Met de uitvinding van de boekdrukkunst werden de boekproducenten met een nieuw verschijnsel geconfronteerd: zij werkten doorgaans niet meer op bestelling, zoals in de periode van het handschrift, maar produceerden een groot aantal exemplaren van één bepaald werk voor een anonieme markt. De ontwikkeling van de titelpagina vormde onderdeel van hun strategie om de aandacht van potentiële kopers te trekken en het werk aan te prijzen.