Contact Us

Use the form on the right to contact us.

You can edit the text in this area, and change where the contact form on the right submits to, by entering edit mode using the modes on the bottom right. 

30 Prinsessegracht
Den Haag, ZH, 2514 AP
Netherlands

Museum Meermanno | Huis van het boek (vroeger Meermanno-Westreenianum) is het oudste boekenmuseum ter wereld. Het is gevestigd in het voormalige woonhuis van de stichter van het museum Willem Hendrik Jacob baron van Westreenen van Tiellandt (1783-1848) aan de Prinsessegracht in Den Haag en richt zich op het geschreven en gedrukte boek in al zijn vormen, in heden en verleden. De ontwikkeling van de vormgeving van zowel oude als moderne boeken staat daarbij centraal.

‘Speculum humanae salvationis’

‘SPECULUM HUMANAE SALVATIONIS’

’Speculum humanae salvationis’ [35 A 4, 61v-62r]

’Speculum humanae salvationis’ [35 A 4, 61v-62r]

Het Speculum humanae salvationis (‘Spiegel der menselijker behoudenisse’) is een godsdienstig werk dat het leven van Christus en de Heilige Maagd vertelt. Boven aan elke bladzijde staan twee voorstellingen, zodat men er vier ziet als het boek open ligt. Eén voorstelling geeft een gebeurtenis uit het Nieuwe Testament weer, terwijl de drie overige oudtestamentische geschiedenissen verbeelden. De oudtestamentische gebeurtenissen werden gezien als voorafschaduwingen van de heilsgeschiedenis in het Nieuwe Testament. Dit laatmiddeleeuwse werk is in handschrift, blokdruk en boekdruk overgeleverd, in verschillende talen.

Tot ver in de 19de eeuw meende men dat blokdruk – de techniek om teksten te drukken met houten platen waar die tekst in was gesneden – een voorloper was van de boekdrukkunst, het drukken met zetsel dat was opgebouwd uit losse letters. Baron Van Westreenen dacht dat Laurens Jansz. Coster, de vermeende Haarlemse uitvinder van de boekdrukkunst, eerst de blokdruk had beoefend en vervolgens was gaan drukken met zetsel van losse houten letters. Het gebruik van losse metalen letters zou dan de Duitse bijdrage aan de ontwikkeling van de boekdrukkunst zijn geweest.

Deze in Nederland gedrukte Latijnse uitgave van het Speculum is deels in blokdruk en deels in boekdruk uitgevoerd. Van Westreenen meende hiermee een bewijsstuk in handen te hebben voor een uiterst belangrijk moment in de boekgeschiedenis: hij geloofde dat een deel van het boek met blokken was gedrukt, maar dat men gaandeweg op het drukken met losse houten letters was overgeschakeld – de uitvinding van de boekdrukkunst op heterdaad betrapt dus. Nauwkeurige bestudering van de pagina’s in blokdruk heeft echter aangetoond dat die naar een typografisch voorbeeld zijn gemaakt (de houtsnijder had dus een ‘gezet’ exemplaar bij de hand).

Van Westreenen kocht dit zeldzame boek in 1809 in Brussel op de veiling van de bibliotheek van de Belgische bibliothecaris C.C. de La Serna Santander, een groot kenner van de vroege geschiedenis van de boekdrukkunst.